Ο νέος Δήμος Χανίων και η παλιά πόλη

Τις τελευταίες ημέρες μέσω του Τύπου πραγματοποιείται ένας ιδιότυπος διάλογος για διάφορα θέματα που αφορούν την παλιά πόλη.

Η παλιά πόλη σίγουρα μας αφορά όλους καθώς η προστασία και η ανάδειξή της σχετίζεται με την ίδια μας την ταυτότητα ως Χανιώτες και ως άνθρωποι αλλά παράλληλα αποτελεί και έναν από τους σημαντικότερους πόρους του τόπου μας με αποτέλεσμα να προσελκύει πολλά και ποικίλα συμφέροντα. Ο απαραίτητος, όμως, ανοιχτός δημόσιος διάλογος για να είναι δημιουργικός δεν θα πρέπει να εξαντλείται περιστασιακά στις στήλες των εφημερίδων.

Η νέα Δημοτική Αρχή, αν θέλει πραγματικά να υπερασπιστεί τη μοναδική πολιτιστική μας κληρονομιά, οφείλει να έχει όραμα και ολοκληρωμένο σχέδιο αλλά κυρίως την τόλμη και την αποφασιστικότητα για να εφαρμόσει τα αυτονόητα για όλα πλέον τα ιστορικά κέντρα των ευρωπαϊκών πόλεων.

Καμιά, όμως, εξουσία δεν μπορεί να επιβάλλει τις απαιτούμενες λύσεις, αν πρώτα δεν διαθέτει την κοινωνική συναίνεση και την ενεργή συμμετοχή των πολιτών, προκειμένου η τοπική κοινωνία να στηρίξει κάθε προσπάθεια αναβάθμισης της παλιάς πόλης.

Έτσι, ως πρώτο βήμα, θα πρέπει να αναπτυχθούν συμμετοχικές διαδικασίες, στις οποίες να εμπλέκονται και να συμμετέχουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς, όπως ο Δήμος Χανίων, οι αρμόδιες Υπηρεσίες του ΥΠ.ΠΟ., οι θεσμικοί φορείς (ΤΕΕ - ΤΔΚ, Σύλλογος Αρχιτεκτόνων, Πολυτεχνείο Κρήτης – Αρχιτεκτονική Σχολή, ΚΑΜ), οι κοινωνικοί φορείς: (ΙΛΑΕΚ, Σύλλογος Κατοίκων Παλιάς Πόλης, Σύλλογος Καταστηματαρχών) και οι κινήσεις πολιτών. Όλοι θα πρέπει να κληθούν για να καταθέσουν τις απόψεις τους αλλά και για να συμβάλλουν στον από κοινού λεπτομερή καθορισμό των στόχων παρέμβασης και των μέσων για την επίτευξή τους.

Απαραίτητη, βέβαια, προϋπόθεση και αδιαπραγμάτευτη θέση για την κατεύθυνση αντιμετώπισης των προβλημάτων της παλιάς πόλης θα πρέπει να αποτελεί το πλαίσιο της προγραμματικής σύμβασης για την παλιά πόλη των Χανίων. Θυμίζω εδώ ότι βασικός σκοπός του ολοκληρωμένου προγράμματος για την αντιμετώπιση των θεμάτων, που σχετίζονται με την παλιά πόλη, είναι η «διάσωση όλων των ιστορικών περιόδων της παλιάς πόλης, η ανάδειξη και η προβολή του πολιτιστικού της χαρακτήρα, με την παράλληλη αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των κατοίκων της και την ορθή ανάπτυξη των κοινωνικοοικονομικών δραστηριοτήτων της».

Παράλληλα, θα πρέπει να επικαιροποιηθεί με τα σύγχρονα δεδομένα η μελέτη Καλλιγά - Ρωμανού καθώς επίσης και να προχωρήσει άμεσα ο νέος γενικός πολεοδομικός σχεδιασμός, ο οποίος μπορεί να δώσει μόνιμες λύσεις στα σοβαρά προβλήματα που αφορούν τη σύνδεση της παλιάς με τη νέα πόλη.

Μόνο μέσα από έναν τέτοιο ανοιχτό δημόσιο διάλογο και με τα κατάλληλα επιστημονικά εργαλεία, θα μπορέσουμε να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με την παλιά πόλη και να αποκτήσουμε την απαραίτητη κοινωνική συναίνεση για να συνεργαστούμε για την προστασία και την ανάδειξή της αλλά και να συγκρουστούμε, αν χρειαστεί, με τις αντιλήψεις και λογικές του άμεσου προσωπικού συμφέροντος.

«Ένταξη» και όχι «μουσειοποίηση» των ιστορικών μνημείων

Τα ενετικά τείχη με την τάφρο τους, πάντοτε και από σχεδόν όλους, αναγνωρίζονταν σαν τμήμα της πόλης με ιδιαίτερη ιστορική σημασία, που όμως σήμερα δεν καταφέρνουν να ενσωματωθούν λειτουργικά στη ζωή της πόλης, και αμήχανα ψάχνουν να βρουν τι ρόλο θα μπορούσαν να έχουν μέσα σε αυτήν.
Όσο τα τείχη αποτελούσαν την ασπίδα προστασίας και το εξωτερικό όριο της πόλης τα πράγματα ήταν πιο απλά και πιο αρμονικά αφού οι ρόλοι ήταν σαφείς. Από το τέλος όμως, της περιόδου της τουρκοκρατίας και ειδικά στα χρόνια της κρητικής πολιτείας, οπότε η πόλη αρχίζει να μπαίνει σε τροχιά «αναμόρφωσης» και «εκσυγχρονισμού», τα τείχη αντιμετωπίζονται ως ένα στοιχείο που εγκλωβίζει, περιορίζει και δυσχεραίνει τη λειτουργία της τότε σύγχρονης πόλης. Έτσι, πραγματοποιούνται κατεδαφίσεις φρουρίων και δημιουργούνται ρήγματα στο τείχος στις περιοχές: Κρύο Βρυσάλι, Καλέ-Καπισί και ανατολικά της Piatta Forma, προς το κτίριο του σημερινού 1ου Γυμνασίου. Παράλληλα, ο χώρος της τάφρου μαζί με αρκετά τμήματα των οχυρώσεων ήταν ενσωματωμένα με την λειτουργία της πόλης και τις αλλαγές της (η τάφρος είχε αποδοθεί στους κατοίκους για διάφορες κατά καιρούς χρήσεις, με κυριότερη αυτή της καλλιέργειας λαχανικών για τις διατροφικές ανάγκες της πόλης, ενώ σε διάφορα σημεία των οχυρώσεων, είχαν ενσωματωθεί αρκετές κατοικίες με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη γειτονιά πάνω από το δυτικό τείχος).

ΝΑ ΟΡΓΑΝΩΘΟΥΝ ΚΑΙ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ ΟΙ ΓΙΟΡΤΕΣ ΠΑΛΙΑΣ ΠΟΛΗΣ

Στις πλατείες και τα σοκάκια της παλιάς Ξάνθης, θα αναβιώσουν και φέτος κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού οι γιορτές της Παλιάς Πόλης. Οι γιορτές κρατούν καλά είκοσι ολόκληρα χρόνια, με μουσικές, θεατρικές, εικαστικές, λογοτεχνικές, κινηματογραφικές, γαστριμαργικές και αθλητικές δραστηριότητες, με γνωστούς καλλιτέχνες και με τη σύμπραξη του Δήμου και των τοπικών συλλόγων. Έτσι, η Ξάνθη τιμά την παλιά πόλη της, όπως της αξίζει και τα σοκάκια του παλιού οικισμού ζωντανεύουν και γεμίζουν με ρυθμούς, ευωδίες και πολιτισμό.
Την ίδια ώρα στα Χανιά, η παλιά μας πόλη ετοιμάζεται πυρετωδώς για άλλη μια καλοκαιρινή περίοδο να παραδοθεί άνευ όρων στα τραπεζοκαθίσματα, στα μπαρ και στην ηχορύπανση. Οι τυχαίες και χωρίς κανένα συνεκτικό ιστό εκδηλώσεις του πολιτιστικού Αυγούστου που διοργανώνει ο Δήμος μας στις σκουριασμένες σκαλωσιές του υποτιθέμενου θεάτρου της Ανατολικής τάφρου, πολύ απέχουν από το να αναδείξουν την ιδιαίτερη πολιτιστική και ιστορική μας ταυτότητα.

Η ΠΕΖΟΔΡΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΠΟΛΗΣ ΧΑΝΙΩΝ

Τα αποτελέσματα της πρόσφατης δημοσκόπησης (16/09/09 έως 5/10/09) που οργανώθηκε από τον Δήμο Χανίων σχετικά με το θέμα της πεζοδρόμησης της παλιάς μας πόλης, (το 90,38% απάντησε ναι στην πεζοδρόμηση), επαναφέρουν στην επικαιρότητα το ζήτημα αυτό, αναδεικνύοντας παράλληλα με ιδιαίτερα εντυπωσιακό τρόπο την άποψη των πολιτών της πόλης μας.
Θυμίζουμε ότι το αίτημα για την πεζοδρόμηση όλης της παλιάς πόλης των Χανίων τέθηκε εδώ και χρόνια από την τότε έφορο προϊστορικών και κλασικών αρχαιοτήτων κ. Μαρία Βλαζάκη τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι η παλιά μας πόλη «είναι όλη ένα μνημείο σαν παλίμψηστο με προϊστορικές και κλασικές αρχαιότητες, βυζαντινά, μεταβυζαντινά, βενετσιάνικα και τουρκικά μνημεία. Με την πεζοδρόμηση, θα μπορέσουν ν΄ αναδειχθούν σ΄ ένα είδος αρχαιολογικού πάρκου νησίδες με όσο το δυνατόν περισσότερες αρχαιότητες».